Natuur betekent veel voor mensen en hun omgeving als je het op de juiste manier inzet. Vaak wordt er bij natuur vooral gedacht aan de intrinsieke waarde van natuur: de waarde die dieren, planten en ecosystemen hebben, onafhankelijk van de mens. De natuur heeft recht om op deze aarde te zijn, net als wij. Door er op deze manier naar te kijken voelt de natuur als een afgebakend onderdeel. De relatie met de instrumentele en relationele waarden van natuur wordt vaak niet gelegd, terwijl deze juist zo belangrijk is.
De instrumentele waarde van natuur is de functie die natuur kan hebben voor mensen, zoals voeding, water, medicijnen of een leefbare omgeving. Bomen kunnen bijvoorbeeld een hete parkeerplaats afkoelen. De relationele waarde van natuur gaat om speciale relaties die mensen hebben met natuur. Natuur kan mensen met elkaar verbinden en veel betekenis hebben, bijvoorbeeld als ontmoetingsplaats.
Natuur als ondergeschoven kind
Binnen de overheid werken we met veel verschillende uitdagingen: klimaatverandering, polarisatie, woningtekort, en meer. Deze problemen worden vanuit veel verschillende hoeken aangevlogen en zitten elkaar vaak ook in de weg. Dit leidt tot verhitte debatten en twijfelachtige compromissen. Van al die verschillende belangen delft de aanleg van meer natuur vaak het onderspit. Mensen zonder huis willen immers vooral een dak boven hun hoofd. Of er nou wel of geen boom voor de deur staat met ruimte voor vogelnesten.
Soms is het zelfs zo dat bestaande natuur verdwijnt om meer ruimte te maken voor nieuwe woningen, wegen of scholen. Ruimte is schaars en er zijn veel urgente opgaven. Juist in deze context loont het op de lange termijn om in natuur te investeren door de vele verschillende waarden die natuur heeft. Zie natuur als een middel, niet als een doel op zich.
De waarden van natuur in jouw vakgebied
Om natuurbehoud en -herstel beter te integreren in ruimtelijke ontwikkelingen is het cruciaal om de link met alle waardes van natuur te leggen. Meer natuur heeft veel economische en maatschappelijke voordelen. Woonwijken met veel groen hebben minder snel last van hittestress en wateroverlast. Daarnaast verkopen huizen met een mooie, groene omgeving beter en zijn de energie- en beheerkosten lager. Mensen zijn gezonder en gelukkiger in een omgeving met natuur. Zo hebben ze vaak minder last van chronische aandoeningen en is hun mentale gezondheid beter. Natuur brengt mensen verbinding. Een gezamenlijke tuin kan bijvoorbeeld zorgen voor minder eenzaamheid en een gezellige sfeer in de buurt. Daarom is het van belang dat natuur in ieder project nog steeds een plek krijgt. En dat iedereen zich bewust is van de waarden van natuur binnen de context van hun vakgebied.
Nature-Based Solutions
Het idee van natuur als middel gebruiken klinkt goed, maar hoe passen we dit toe? Of je nu beleidsmaker, vergunningverlener of adviseur bent: kijk of de natuur oplossingen biedt voor problemen waar je tegenaan loopt. Dit noemen we ook wel Nature-Based Solutions: oplossingen waarin natuur de sleutel is.
Kampt je gemeente veel met hittestress? Kijk eens of er plekken zijn waar je extra bomen kan planten en leg groene gevels of daken aan. Weinig sociale cohesie in een wijk? Creëer een groene ontmoetingsplek waar mens en dier naast elkaar kunnen bestaan. Slechte waterkwaliteit? Wadi’s en vijvers met helofytenfilters kunnen afvalwater zuiveren en dit langzaam naar het grondwater afvoeren.
Zie meer natuur niet enkel als een doel op zich, maar als een middel van verbinding. Zet het in om het welzijn van je inwoners te verhogen.
